Bài học đàn tranh cho người mới bắt đầu

Bạn sẽ học gì

• Jianpu (简谱) ghi cao độ bằng các số 1 2 3 5 6, tương ứng do re mi sol la.
• Đàn tranh lặp lại năm nốt này trên cả 21 dây, nên cùng một hình tay có thể dùng ở mọi quãng tám.
• Một chấm phía trên số nghĩa là cao hơn một quãng tám; một chấm phía dưới nghĩa là thấp hơn một quãng tám.

Làm như sau

1. Nhìn nhãn trên các dây. Màu lặp theo đỏ, cam, vàng, xanh lá, xanh dương; một nhóm đủ năm màu là một quãng tám.
2. Tìm các dây số 3 màu xanh lá. Từ bất kỳ dây 3 xanh nào, lùi lại hai dây sẽ tới số 1, là nốt gốc của thang âm.
3. Chơi chậm 1 2 3 5 6 đi lên, rồi 6 5 3 2 1 đi xuống. Vừa chơi vừa đọc to các số.
4. Lặp lại năm nốt đó ở quãng cao hơn một quãng tám, rồi thấp hơn một quãng tám. Để ý bàn tay vẫn dùng đúng cùng một hình.

Bạn sẽ học gì

• 托 (tuō) là ngón cái đánh ra xa cơ thể, hướng về phía các dây cao hơn.
• 抹 (mǒ) là ngón trỏ kéo vào về phía cơ thể.
• Luân phiên hai động tác giúp bạn chơi một câu nhanh mà không phải bắt cùng một ngón di chuyển hai lần liên tiếp.

Làm như sau

1. Trong app, mỗi cú click hoặc nhấn phím tương ứng một lần gảy. Trước mỗi nốt, hãy tự quyết định nó đại diện cho ngón nào.
2. Chơi mẫu 1 – 5 – 1 – 5 và hình dung 托 ở mọi nốt 1, 抹 ở mọi nốt 5.
3. Giữ âm lượng hai kiểu gảy đều nhau. Trên đàn thật, ngón cái thường tự nhiên mạnh hơn nên người mới phải tập kiềm lực lại.
4. Bật Phím và dùng bàn phím khi mẫu đã quen; cách này buộc nhịp của bạn đều hơn dùng chuột.

Bạn sẽ học gì

• 勾 (gōu) là ngón áp út chơi dây trầm; 搭 (dā) đáp lại bằng ngón cái ở cao hơn một quãng tám.
• Vì hệ dây lặp lại sau mỗi năm dây, quãng tám của bất kỳ nốt nào luôn cách đúng năm dây.
• Luân phiên thấp và cao giúp giai điệu tiếp tục chuyển động mà không cần thêm nốt mới.

Làm như sau

1. Chọn bất kỳ nốt 1 nào. Đếm lên năm dây, đó là cùng số nhưng cao hơn một quãng tám.
2. Chơi thấp, cao, thấp, cao. Nghe hai nốt ngân chồng vào nhau.
3. Lặp lại từ nốt 5 rồi nốt 6. Khoảng cách năm dây luôn giữ nguyên.
4. Thử cùng ý tưởng nhưng cách nhau hai quãng tám để âm thanh rộng và thoáng hơn.

Bạn sẽ học gì

• Glissando là một chuyển động liên tục qua các dây liền nhau, không phải một chuỗi cú gảy tách rời.
• Vì hệ dây không có nửa cung, mỗi cú quét tự động nằm trong tông, nên nghe ổn gần như ngay lập tức.
• Quét xuống từ cao tới thấp thường dùng để hạ câu nhạc xuống; quét lên thường tạo cảm giác bắt đầu hoặc đẩy câu đi tiếp.

Làm như sau

1. Trong Chơi tự do, vuốt qua nhiều dây trên màn hình cảm ứng hoặc giữ chuột rồi kéo qua các dây.
2. Bắt đầu đủ chậm để còn nghe từng dây riêng, sau đó tăng dần đến khi toàn bộ cú quét thành một cử chỉ duy nhất.
3. Tập dừng cú quét đúng ở một nốt đã chọn. Dừng chính xác khó hơn quét rất nhiều.
4. Thử một cú quét dài đi xuống rồi kết bằng nốt 1 trầm giữ trong hai phách.

Bạn sẽ học gì

• 摇指 (yáozhǐ) là ngón cái lắc qua lại trên một dây, nhanh và đều.
• Kỹ thuật này cần thiết vì tiếng dây gảy tắt khá nhanh; rung dây là cách đàn tranh giữ nốt lâu hơn.
• Trong JSON bản nhạc, kỹ thuật này được ghi là "technique": "tremolo" trên một nốt.

Làm như sau

1. Giữ Shift khi gảy hoặc chà ngang trên một dây ở màn hình cảm ứng.
2. Tập trên nốt dài trước: giữ rung dây ổn định đủ hai phách rồi mới chuyển sang nốt khác.
3. Giữ âm lượng đều từ đầu đến cuối nốt. Lỗi rất phổ biến của người mới là đầu nốt quá mạnh rồi nhỏ dần.
4. Sau đó thử rung một nốt nằm giữa câu nhạc, vào và thoát kỹ thuật thật gọn.

Bạn sẽ học gì

• Đàn được lên theo năm nốt mỗi quãng tám, nên 4 và 7 không có dây riêng.
• Nhấn dây 3 màu xanh lá lên nửa cung để thành 4; nhấn dây 6 màu xanh lá lên một cung để thành 7.
• Không chỉ dây xanh mới nhấn được. Bất kỳ dây nào cũng có thể nhấn: 1 lên 2, 2 lên 3, 5 lên 6.
• Lực nhấn phải có sẵn trước khi dây phát tiếng. Trong app, nhấn dây đặt cao độ ngay lúc nốt được gảy; nó không bẻ cao độ của nốt đã ngân rồi.

Làm như sau

1. Giữ Space (hoặc nút 按 trên cảm ứng) trước khi gảy. Dây đã sẵn sàng nhấn sẽ sáng lên: màu ngọc cho dây xanh 3 và 6, màu vàng cho các dây còn lại.
2. Chơi 3 rồi chơi 3 có nhấn và nghe khoảng nửa cung. Sau đó chơi 6 rồi 6 có nhấn, khoảng một cung nên sẽ rộng hơn rõ rệt.
3. Chơi chuỗi 1 2 3 4 5 6 7 1, dùng nhấn dây cho 4 và 7. Đây là một thang trưởng đầy đủ trên nhạc cụ lên dây ngũ cung.
4. Thử nhấn sau khi đã gảy: âm sẽ không đổi. Trên đàn tranh thật, đó là 滑音; ở đây cao độ được cố định ngay lúc gảy, nên hãy tập thói quen nhấn trước.

Bạn sẽ học gì

• Một số đứng riêng kéo dài một phách.
• Mỗi gạch ngang sau số thêm một phách: 5 — là hai phách, 5 — — là ba phách.
• Một gạch dưới rút nốt còn một nửa; hai gạch dưới rút còn một phần tư.
• Một dấu chấm sau số cộng thêm một nửa độ dài ban đầu của nốt, tức nốt chấm dôi.

Làm như sau

1. Đếm thành tiếng, ví dụ “1 và 2 và”, trong khi chơi để nhịp nằm ngoài bàn tay của bạn.
2. Bật Đếm nhịp trong chế độ Theo nhịp và khớp với tiếng click trước khi lo về việc đánh đúng nốt.
3. Chơi bài tập phía dưới, trong đó các trường độ khác nhau lần lượt xuất hiện trên vài cao độ giống nhau.
4. Sau đó nhìn vào bất kỳ bản nhạc nào đang tải và gọi tên độ dài của từng nốt trước khi chơi.

Bạn sẽ học gì

• Kỹ thuật trở thành âm nhạc khi nó phục vụ cho câu nhạc thay vì chỉ được luyện riêng lẻ.
• Một câu nhạc thường đi lên, chạm điểm cao rồi hạ xuống. Hãy nghe hình dáng đó trong lúc bạn chơi.
• Lặp một đoạn hai ô cho đến khi sạch nhanh hơn nhiều so với cứ chơi lại cả bài mỗi lần.

Làm như sau

1. Nghe một lần bằng 👂 Nghe mẫu để biết bài sẽ đi theo hướng nào.
2. Luyện bằng Theo tốc độ của bạn, không đếm giờ, cho đến khi mọi nốt đều nằm chắc dưới tay.
3. Dùng vòng lặp A–B cho hai ô gây khó. Lặp chúng mười lần trước khi chuyển sang phần khác.
4. Chỉ sau đó mới chuyển sang Theo nhịp ở 60 BPM và tăng thêm 6 BPM khi bạn chơi sạch hai lần liên tiếp.